भजेऽहं सदा राममिन्दीवराभं भवारण्यदावानलाभाभिधानम् ।
भवानीहृदा भावितानन्दरूपं भवाभावहेतुं भवादिप्रपन्नम्॥१॥
सुरानीकदुःखौघनाशैकहेतुं नराकारदेहं निराकारमीड्यम्।
परेशं परानन्दरूपं वरेण्यं हरिं राममीशं भजे भारनाशम्॥२॥
प्रपन्नाखिलानन्ददोहं प्रपन्नं प्रपन्नार्तिनिःशेषनाशाभिधानम्।
तपोयोगयोगीशभावाभिभाव्यं कपीशादिमित्रं भजे राममित्रम्॥३॥
सदा भोगभाजां सुदूरे विभान्तं सदा योगभाजामदूरे विभान्तम्।
चिदानन्दकन्दं सदा राघवेशं विदेहात्मजानन्दरूपं प्रपद्ये ॥४॥
महायोगमायाविशेषानुयुक्तो विभासीश लीलानराकारवृत्तिः।
त्वदानन्दलीलाकथापूर्णकर्णाः सदानन्दरूपा भवन्तीह लोके॥५॥
अहं मानपानाभिमत्तप्रमत्तो न वेदाखिलेशाभिमानाभिमानः।
इदानीं भवत्पादपद्मप्रसादात् त्रिलोकाधिपत्याभिमानो विनष्टः॥६॥
स्फुरद्रत्नकेयूरहाराभिरामं धराभारभूतासुरानीकदावं।
शरच्चन्द्रवक्त्रं लसत्पद्मनेत्रं दुरावारपारं भजे राघवेशम्॥७॥
सुराधीशनीलाभ्रनीलाङ्गकान्तिं विराधादिरक्षोवधाल्लोकशान्तिम्।
किरीटादिशोभं पुरारातिलाभं भजे रामचन्द्रं रघूणामधीशम्॥८॥
लसच्चन्द्रकोटिप्रकाशादिपीठे समासीनमङ्के समाधाय सीताम्।
स्फुरद्धेमवर्णां तडित्पुञ्जभासां भजे रामचन्द्रं निवृत्तार्तितन्द्रम्॥९॥
इति श्रीमदध्यात्मरामायणे युद्धकाण्डे त्रयोदशसर्गे इन्द्रकृतं श्रीरामस्तोत्रं सम्पूर्णम्॥
--------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------
मराठी अर्थ:
मी सदैव भगवान श्रीरामांचे भजन करतो. त्यांचा वर्ण नीलकमलाप्रमाणे सुंदर आणि श्याम आहे. ते संसाररूपी घनदाट अरण्याचा नाश करणाऱ्या अग्नीसारखे आहेत. ज्यांच्या आनंदमय स्वरूपाचे देवी पार्वती आपल्या हृदयात चिंतन करतात, जे सृष्टीची उत्पत्ती आणि लय यांचे कारण आहेत आणि ज्यांच्या शरणी शिवादी देवताही जातात, अशा श्रीरामांना मी वंदन करतो.
मी त्या श्रीरामांचे भजन करतो जे देवतांच्या सर्व दुःखांचा नाश करणारे आहेत. ज्यांनी मानवाचा देह धारण केला असला तरी ते प्रत्यक्षात निराकार, स्तुतीस पात्र आणि परमेश्वर आहेत. ते परमानंदस्वरूप, सर्वश्रेष्ठ आणि पृथ्वीवरील अधर्मरूपी भार दूर करणारे भगवान आहेत.
मी त्या श्रीरामांचे भजन करतो जे शरण आलेल्या भक्तांना सर्व प्रकारचा आनंद देतात आणि त्यांच्या दुःखांचा पूर्ण नाश करतात. ज्यांचे स्वरूप महान तपस्वी, योगी आणि योगेश्वर ध्यानात धारण करतात आणि जे हनुमान व इतर वानरांचे प्रिय मित्र आहेत.
जे लोक केवळ भोग-विलासात रममाण असतात त्यांना भगवान दूर वाटतात; परंतु जे योग, साधना आणि आत्मचिंतन करतात त्यांना ते अत्यंत जवळचे वाटतात. ते चैतन्य आणि आनंदाचे मूळ स्रोत आहेत. सीतेच्या आनंदस्वरूप प्रियकर अशा राघवांच्या मी शरण जातो.
हे प्रभो! आपण आपल्या योगमायेच्या सामर्थ्याने मनुष्यरूप धारण करून या जगात विविध लीला करता. जे भक्त आपल्या दिव्य लीलांचे आणि कथांचे श्रवण करतात, ते या जगातच आनंदमय आणि धन्य जीवन जगतात.
मी मान-सन्मान, सत्ता आणि ऐश्वर्याच्या अहंकाराने मदमस्त झालो होतो. त्यामुळे मला आपल्या खऱ्या स्वरूपाची जाणीव राहिली नव्हती. परंतु आता आपल्या चरणकमळांच्या कृपेने तीनही लोकांवरील स्वामित्वाचा माझा अभिमान नष्ट झाला आहे.
मी त्या राघवेश्वरांचे भजन करतो जे रत्नजडित अलंकारांनी सुशोभित आहेत. जे पृथ्वीवरील भार बनलेल्या असुरांच्या सैन्यासाठी प्रलयाग्नीसारखे आहेत. ज्यांचे मुख शरद पौर्णिमेच्या चंद्राप्रमाणे सुंदर आहे, ज्यांचे नेत्र कमळासारखे आहेत आणि ज्यांच्या महिमेचा अंत कोणीही जाणू शकत नाही.
मी त्या श्रीरामांचे भजन करतो ज्यांचे शरीर गडद निळ्या मेघाप्रमाणे तेजस्वी आहे. ज्यांनी विराध आणि इतर राक्षसांचा वध करून जगात शांती निर्माण केली. जे दिव्य मुकुट आणि अलंकारांनी शोभून दिसतात आणि ज्यांना भगवान शंकरही प्राप्त करू इच्छितात. ते रघुकुळाचे अधिपती आहेत.
मी त्या श्रीरामांचे ध्यान करतो जे कोट्यवधी चंद्रांच्या प्रकाशासारख्या तेजस्वी सिंहासनावर विराजमान आहेत. ज्यांनी आपल्या मांडीवर माता सीतेला स्थान दिले आहे. सीतेचे स्वरूप सोन्यासारखे तेजस्वी आणि विजेच्या झळाळीसारखे चमकणारे आहे. असे श्रीराम भक्तांच्या सर्व दुःखांचा नाश करून त्यांना शांती आणि आनंद प्रदान करतात.
या स्तोत्रामध्ये देवराज इंद्र भगवान श्रीरामांची स्तुती परब्रह्म, विश्वाचे अधिष्ठाता, भक्तवत्सल, योगींचे आराध्य, देवतांचे रक्षण करणारे आणि अहंकाराचा नाश करणारे परमेश्वर म्हणून करतात. श्रीरामांचे मानवी आणि दिव्य असे दोन्ही स्वरूप या स्तोत्रात अत्यंत सुंदर रीतीने वर्णन केले आहे.
॥ श्रीरामचंद्रार्पणमस्तु ॥ 🚩🙏